Nguyên nhân và triệu chứng của máu nhiễm mỡ

Máu nhiễm mỡ là gì

Rối loạn lipid máu, còn gọi là máu nhiễm mỡ, là một thuật ngữ y tế để chỉ lượng chất béo (lipid) trong máu quá cao hoặc quá thấp. Trong đó, lipd máu được hiểu là các chất béo, chẳng hạn như LDL, chất béo trung tính và cholesterol có trong máu.

Rối loạn mỡ máu là gì?

Rối loạn lipid máu là khi lượng chất béo lưu thông trong máu quá cao hoặc quá thấp. Có rất nhiều loại lipid khác nhau trong máu. Sự tăng hoặc giảm của mỗi loại chất béo đó sẽ thể hiện nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và hướng điều trị của bệnh.

Rối loạn lipid máu có thể được chẩn đoán bằng xét nghiệm máu.

Các nguyên nhân gây ra máu nhiễm mỡ

Có thể chia rối loạn mỡ máu thành hai nhóm nguyên nhân chính:

Nguyên nhân rối loạn lipid máu nguyên phát

Lượng chất béo nằm ngoài khoảng ổn định
Lượng chất béo nằm ngoài khoảng ổn định

Đây là loại bệnh có mang tính di truyền, ví dụ gia đình có người thân mắc thì có thể bạn cũng có nguy cơ mắc kèm. Các nguyên nhân phổ biến của rối loạn mỡ máu nguyên phát bao gồm:

  • Tăng lipid máu phát triển ở thanh thiếu niên và thanh niên và có thể dẫn đến cholesterol cao kèm theo yếu tố di truyền từ gia đình
  • Bệnh hyperapobetalipoproteinemia gia đình, một đột biến trong một nhóm lipoprotein LDL được gọi là apolipoprotein.
  • Tăng mỡ máu trong gia đình, dẫn đến nồng độ triglycerid cao.
  • Tăng cholesterol máu trong gia đình, đột biến gen…

Nguyên nhân rối loạn mỡ máu thứ phát

Rối loạn mỡ máu thứ phát chủ yếu do các yếu tố trong thói quen và lối sống mỗi ngày; có thể do các can thiệp nồng độ mỡ máu theo thời gian. Lối sống không lành mạnh làm tăng mức “mỡ xấu” và giảm mức “mỡ tốt”.

Mỡ máu
Béo phì, nhất là thừa mỡ bụng quanh eo làm tăng nguy cơ rồi loạn lipid máu

Các nguyên nhân thường gặp của rối loạn mỡ máu nguyên nhân thứ phát chủ yếu do chế độ ăn, bệnh lý đi kèm và sử dụng một số loại thuốc, cụ thể bao gồm:

  • Chế độ ăn tiêu thụ quá nhiều mỡ, chất béo, nhất là loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa
  • Béo phì, nhất là thừa cân mỡ bụng quanh eo
  • Bệnh đái tháo đường
  • Suy giáp
  • Sử dụng rượu quá mức/ nghiện rượu
  • Hội chứng buồng trứng đa nang
  • Hội chứng chuyển hóa
  • Hội chứng Cushing
  • Bệnh viêm ruột
  • Nhiễm trùng nặng, chẳng hạn như HIV
  • Chứng phình động mạch chủ bụng

Các yếu tố nguy cơ gây ra máu nhiễm mỡ

Yếu tố nguy cơ không phải là nguyên nhân chính yếu gây ra bệnh. Chúng chỉ là các tác nhân khiến chúng ta dễ mắc bệnh hơn mà thôi. Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến tăng khả năng bị rối loạn mỡ máu như:

  • Ăn các chất béo bão hòa/ chuyển hóa như mỡ động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh…
  • Ăn nhiều đạm động vật như thịt, sữa…
  • Béo phì
  • Thiếu tập thể dục thường xuyên
  • Sử dụng rượu quá nhiều
  • Hút thuốc lá
  • Sử dụng ma túy hoặc đăng dùng thuốc giảm đau chứa opioid
Mỡ máu
Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa tăng nguy cơ tăng lipd máu

Mức cholesterol bất thường cũng thường thấy trong xét nghiệm của các bệnh nhân mắc các vấn đề khác của sức khỏe, bao gồm:

  • Bệnh lây truyền qua đường tình dục
  • Đái tháo đường type 2
  • Suy giáp
  • Tình trạng thận hoặc gan mãn tính
  • Khả năng tiêu hóa, hấp thu kém
  • Đối tượng người trung niên/ cao tuổi
  • Chế độ ăn giàu chất béo có hại (bão hòa/ chuyển hóa)
  • TIền sử gia đình có người bị rối loạn lipid huyết
  • Giới tính nữ, vì có xu hướng tăng mỡ máu (thường là LDL) cao hơn sau khi mãn kinh
  • Do sử dụng một số thuốc như thuốc tránh thai, thuốc trầm cảm, thuốc lợi tiểu…

Triệu chứng của máu nhiễm mỡ

Hầu hết bệnh nhân không biết mình bị rối loạn mỡ máu cho đến khi có các triệu chứng nặng biểu hiện ra ngoài. Vì thế nếu bạn thuộc các nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị máu nhiễm mỡ như đã nêu bên trên, hãy đi xét nghiệm máu định kỳ 1 – 2 lần 1 năm.

Rối loạn mỡ máu nghiêm trọng hoặc không nghiêm trọng được điều trị có thể dẫn đến các tình trạng khác, bao gồm bệnh động mạch vành và bệnh động mạch ngoại biên.

Cả hai đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, có thể nguy hiểm đến tính mạng, bao gồm đau tim và đột quỵ. Điều này có thể thấy trong các triệu chứng như:

  • Cảm thấy nặng chân, đau chân, nhất là khi đi bộ hoặc đứng lâu
  • Tức ngực, khó thở
  • Đau, căng tức ở cổ, hai bên hàm
  • Nhức mỏi vai gáy, lưng
  • Khó tiêu và ợ chua
  • Khó ngủ, mệt mỏi, mất sức
  • Chóng mặt
  • Tim đập nhanh
  • Đổ mồ hôi lạnh
  • Nôn và buồn nôn
  • Sưng, phù ở mắt cá chân, bàn chân, tĩnh mạch ở cổ
  • Ngất xỉu

Biểu hiện sẽ nặng hơn khi cơ thể bị căng thẳng và làm việc quá sức. Hãy nói ngay với bác sĩ của bạn nếu gặp các cơn đau ngực, hoặc các triệu chứng liên quan. Nếu cảm thấy đau ngực, chóng mặt, và ngất xỉu cần cấp cứu ngay lập tức.

Kết

Tóm lại, rối loạn mỡ máu là bệnh lý khá nguy hiểm do tác động của lối sinh hoạt hằng ngày hoặc các nguyên nhân thứ phát khác. Cần tích cực thay đổi lối sống cũng như điều trị thích hợp để hạn chế các tác hại ảnh hưởng đến sức khỏe như tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hằng ngày. Ngoài ra, thường xuyên khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng 1 lần để kiểm soát và theo dõi các chỉ số sức khỏe.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ